- Nie ma pokoju bez prawa. Prawo międzynarodowe pozostaje najsilniejszym narzędziem dla cywilizowanych narodów, aby zapewnić długotrwały pokój - powiedział w czwartek Prezydent Andrzej Duda podczas debaty w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w Nowym Jorku

W związku z objęciem przez Polskę przewodnictwa w Radzie Bezpieczeństwa ONZ Andrzej Duda, jako pierwszy polski Prezydent, poprowadził w nowojorskiej siedzibie ONZ otwartą debatę wysokiego szczebla nt. roli prawa międzynarodowego w utrzymaniu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.

- Chcemy podkreślić, że nie ma pokoju bez prawa. Prawo międzynarodowe pozostaje najsilniejszym narzędziem dla cywilizowanych narodów, aby zapewnić długotrwały pokój - pokój oparty na zaufaniu i wzajemnie respektowanych normach i wartościach - oświadczył Prezydent, przemawiając w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.

Andrzej Duda wskazał na „paradoks współczesnego świata”, który polega na tym, że „z jednej strony istnieje rozległy system prawa międzynarodowego i architektury instytucjonalnej, który ma go strzec - jest to system ONZ z międzynarodowymi sądami i trybunałami - z drugiej strony, pokusa, by umieścić siłę ponad prawem i lęk przed zaufaniem, pozostaje obecna na całym świecie”.

Prezydent zaznaczył, że debata dot. prawa międzynarodowego i jego znaczenia nie jest możliwa bez uprzedniego zapewnienia spójnych definicji podstawowych kategorii prawa międzynarodowego, szczególnie w kontekście obecnych wyzwań dla pokoju.

- Bo jeśli nazwiemy akt agresji „konfliktem”, bez właściwego zdefiniowania ofiary i agresora, jeśli nazwiemy zagrożenie „wyzwaniem” bez określenia źródła tego zagrożenia i jeśli nazywamy budowanie agresywnych zdolności wojskowych „zakłóceniem równowagi”, bez określania, kto rozwija jego ofensywne zdolności wojskowe, wtedy jesteśmy bezradni pod względem wyboru kroków prawnych, by zareagować - podkreślił Andrzej Duda.

Prezydent pytany o to, jak powinna wyglądać reforma ONZ, stwierdził, że powinna ona zmierzać do tego, aby działania Rady Bezpieczeństwa ONZ były bardziej wydajne i skuteczniejsze dla utrzymania światowego pokoju. Jak ocenił, zreformowania wymaga kwestia podejmowania decyzji w ramach Rady Bezpieczeństwa. - Tutaj są dobre idee, które my, jako Polska wspieramy – dodał.

Andrzej Duda ocenił również, że tylko prawo międzynarodowe, jego przestrzeganie i egzekwowanie może zabezpieczyć pokój oraz bezpieczeństwo. - Jeśli nasze działanie tutaj, w ONZ i w Radzie Bezpieczeństwa przyczyni się - chociaż w niewielkim stopniu - do tego, że prawo międzynarodowe będzie lepsze i będzie lepiej przestrzegane, to ja myślę, że to będzie dla nas wielki sukces i jeżeli chodzi o nasze bezpieczeństwo, i jeżeli chodzi o budowanie bezpieczeństwa na świecie - stwierdził Prezydent.

Podczas poprowadzonej przez siebie wcześniej otwartej debaty wysokiego szczebla Andrzej Duda mówił także, że prawo musi być „siłą wspierającą” dla szukających sprawiedliwości, m.in. w sprawach rekompensat za straty historyczne czy „współczesnych śledztw, na przykład dotyczących katastrof lotniczych, takich jak pełne wyjaśnienie przyczyn katastrofy polskiego samolotu w Smoleńsku, gdzie zginęli Prezydent Polski Lech Kaczyński, jego żona i wszyscy członkowie polskiej delegacji”.

Pytany na spotkaniu z przedstawicielami mediów o swoje oczekiwania w związku z poruszeniem sprawy wyjaśnienia katastrofy smoleńskiej na tym forum,  Andrzej Duda podkreślił, że było to wypełnienie zapowiedzi, że będzie chciał skorzystać z szansy, jaką jest niestałe członkostwo Polski w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, podnieść kwestie, „które są dla interesów naszego bezpieczeństwa ważne”.

- Nie mam żadnych wątpliwości i chyba nikt nie ma wątpliwości, że z tego punktu widzenia problem wyjaśnienia przyczyn tragedii smoleńskiej jest kwestią dla nas bardzo ważną i chciałem, żeby również i stąd, z forum Rady Bezpieczeństwa, wybrzmiał głos w tej sprawie - zaznaczył Prezydent. Jak dodał: - Mamy dwa lata na prace i zobaczymy, co uda się uzyskać - powiedział, zapowiadając jednocześnie, że nie zamierza w tej sprawie milczeć.

ONZ było jego spotkanie z ambasadorami przy ONZ krajów Grupy Europy Wschodniej ONZ. - Spotkałem się z przedstawicielami 23 państw tej grupy, z ambasadorami stale reprezentującymi swoje państwa tutaj w ONZ - powiedział. Zaznaczył, że zasygnalizował, co będzie przedmiotem jego wystąpienia. Poruszony został tekże temat reformy ONZ i tego, że jak dotąd nie było jeszcze przedstawiciela tej grupy państw na stanowisku sekretarza generalnego ONZ.

- Mówiłem, że powinniśmy o to wytrwale zabiegać. Liczę na to, że w przyszłości takie stanowisko przypadnie któremuś z państw Europy Środkowo-Wschodniej, mam nadzieję, że Polsce, ale to zobaczymy - powiedział Prezydent RP