Obchody Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady

- 14 maja mijają 83 lata od rozpoczęcia działania tej zbrodniczej machiny śmierci – niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady KL Auschwitz. (…) W Narodowym Dniu Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady pragnę złożyć wyrazy najwyższej czci wszystkim więźniom Auschwitz oraz innych obozów koncentracyjnych i zagłady, a także członkom ich rodzin – powiedział wicepremier prof. Piotr Gliński podczas uroczystości na terenie byłego obozu Auschwitz I w 83. rocznicę pierwszego transportu więźniów do KL Auschwitz.

Wcześniej minister kultury i dziedzictwa narodowego złożył kwiaty pod upamiętniającą przybycie pierwszego transportu Polaków do Auschwitz tablicą znajdującą się przy Małopolskiej Uczelni Państwowej im. rtm. Witolda Pileckiego w Oświęcimiu oraz przed pomnikiem Rotmistrza.

Po oficjalnych uroczystościach przy Bloku 11 i złożeniu kwiatów przed Ścianą Śmierci wicepremier Gliński wziął udział w inauguracji nowo powstałego Centrum Obsługi Odwiedzających, połączonej z konferencją podsumowującą realizację projektu pn. „Zwiększenie dostępu do zasobów kultury poprzez rozbudowę trasy zwiedzania Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau o przestrzeń poobozową budynków Schlachthaus i Molkerei oraz przebudowę sali kinowej”.

Podczas uroczystości przy Bloku 11 minister kultury i dziedzictwa narodowego przypomniał, że 83 lata temu do Oświęcimia przybył pierwszy transport 728 mężczyzn z więzienia w Tarnowie – Polaków uznanych przez Niemców za niebezpiecznych dla III Rzeszy.

- Obóz, który urządzono dla eksterminacji obywateli polskich, w krótkim czasie został włączony w niemiecki plan tak zwanego „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, czyli masowego mordu europejskich Żydów, i stał się światowym symbolem męczeństwa wielu narodów. Ogrom cierpienia, udręk, tortur fizycznych i krzywd zadanych ludzkiej duszy w tym miejscu przekracza możliwości ujęcia ich słowami – zwrócił uwagę prof. Piotr Gliński.

Szef resortu kultury podkreślił, że misją Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu jest upamiętnianie i dokumentowanie zagłady i męczeństwa ofiar obozu KL Auschwitz. Wskazał, że szczególną wagę przywiązuje ono do zachowania pamięci o zbrodniach dokonanych w tym miejscu przez aparat terroru nazistowskich Niemiec poprzez upowszechnianie historii, udostępnianie zbiorów, prowadzenie działalności edukacyjnej oraz zapewnienie opieki merytorycznej podczas zwiedzania Miejsca Pamięci.

- Dlatego jesteśmy dumni, oddając dziś wszystkim pragnącym złożyć hołd ofiarom obozu nowoczesne Centrum Obsługi Odwiedzających. Dzięki zaangażowaniu środków unijnych z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, środków własnych Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz bezpośredniemu wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego udało się włączyć w infrastrukturę wspierającą obsługę odwiedzających – niejako przywracając do „życia” – historyczne budynki Schlachthaus i Molkerei: rzeźnię i mleczarnię zbudowane przez Niemców na potrzeby wyżywienia funkcjonariuszy obozu – przekazał minister kultury.

Wicepremier Gliński poinformował, że budynki, które kiedyś służyły sprawnemu działaniu niemieckiej machiny terroru i zagłady, obecnie będą pełnić nowe role - zapewnią logistyczne udogodnienia dla odwiedzających oraz pozwolą na rozbudowanie przekazu merytorycznego poprzez możliwość obejrzenia wstępnej ekspozycji, filmu przygotowującego do wizyty, a także pomieszczą specjalny punkt informacji o więźniach oraz księgarnię.

- Dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do realizacji tej inwestycji, a szczególnie kustoszowi miejsca Pamięci Państwowemu Muzeum Auschwitz - Birkenau w Oświęcimiu i jego całemu zespołowi, a także radom i wszystkim, którzy wspierają działalność Muzeum za konsekwentne realizowanie planu zwiększenia jego dostępności, likwidacji barier architektonicznych i otwarcia dla osób o szczególnych potrzebach – podsumował prof. Piotr Gliński.

Podczas konferencji podsumowującej projekt inwestycyjny, w ramach którego utworzone zostało Centrum Obsługi Odwiedzających, minister kultury i dziedzictwa narodowego podkreślił, że teren obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau jest nieodłączną częścią dziedzictwa całej ludzkości, którego znaczenie staje się coraz bardziej istotne w obliczu niebezpieczeństw związanych z odradzającymi się na świecie totalitaryzmami, a także w obliczu niewiedzy w wielu społeczeństwach europejskich na temat tego, co w takich miejscach działo się w czasie II wojny światowej.

- Wywołana rosyjską agresją zbrodnicza wojna na Ukrainie, która powoduje śmierć i niewyobrażalne cierpienie tysięcy niewinnych ludzi, potwierdza, jak bardzo ważna dla współczesnego świata jest działalność Muzeum Auschwitz-Birkenau. Po blisko osiemdziesięciu latach od zakończenia drugiej wojny światowej, miejsce to jest nie tylko świadectwem przeszłości, ale również centrum licznych inicjatyw na rzecz pokoju. To tutaj, na ziemi przesiąkniętej historią i tragicznymi wydarzeniami, spotykają się ludzie różnych narodowości, wyznań i przekonań, ucząc się, jak budować przyszłość, która będzie wolna od konfliktów zbrojnych i przemocy – zaznaczył prof. Piotr Gliński.

Wskazując, że Auschwitz-Birkenau jest miejscem refleksji, które ma za zadanie także przestrzegać i edukować przyszłe pokolenia szef resortu kultury zwrócił uwagę, że stworzenie nowoczesnego Centrum Obsługi Odwiedzających umożliwi poszerzenie misji Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Minister kultury i dziedzictwa narodowego poinformował, że całkowity koszt projektu, w ramach którego zostało utworzone Centrum Obsługi Odwiedzających wyniósł 61,6 mln i był finansowany ze środków unijnych oraz z polskich środków budżetowych. Przypomniał, że w obecnej perspektywie udało się zrealizować 145 projektów unijnych, z czego 135 zostało już zakończonych, na łączną kwotę ponad 3 mld zł.

- Trzeba podkreślić, że w ciągu prawie ośmiu lat MKiDN zrealizowało łącznie ok. 7 tys. inwestycji. W zdecydowanej większości bezpośrednio z budżetu resortu, który w ostatnich latach został zwiększony o ponad 100%. W Państwowym Muzeum Auschwitz - Birkenau rozpoczęta została budowa nowej wystawy głównej oraz nowej wystawy polskiej, które od lat czekały na modernizację. W 2019 roku uruchomiliśmy Międzynarodowe Centrum Edukacji w Starym Teatrze, zaś w przyszłym roku do użytku oddane zostanie nowe zaplecze konserwatorskie – podkreślił szef resortu kultury.

Prof. Piotr Gliński przypomniał, że w obszarze martyrologicznych miejsc pamięci realizowanych jest bardzo wiele inwestycji, wśród których znalazły się m.in. powołanie i budowa Muzeum Getta Warszawskiego, utworzenie Muzeum KL Płaszów, budowa Muzeum w Sobiborze, inwestycje w Treblince, Stutthof, Piaśnicy, Łambinowicach czy willi Palace – katowni gestapo w Zakopanem.

- Te wszystkie inwestycje dotyczą w dużej mierze instytucji sztuki, instytucji artystycznych, wielu potrzebnych i niebudowanych dotychczas muzeów, ale dotyczą także obszaru opieki nad miejscami martyrologii z okresu II wojny światowej. Wypełniamy białe plamy i zwiększamy możliwości funkcjonowania naszych instytucji pamięci, gdyż od tego zależy nie tylko siła naszej wspólnoty narodowej, ale także cywilizacji światowej – podsumował minister kultury.

Centrum Obsługi Odwiedzających

Centrum Obsługi Odwiedzających powstało w ramach realizacji projektu pn. „Zwiększenie dostępu do zasobów kultury poprzez rozbudowę trasy zwiedzania Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau o przestrzeń poobozową budynków Schlachthaus i Molkerei (rzeźni i mleczarni) oraz przebudowę sali kinowej” w ramach VIII Osi Priorytetowej „Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury” Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020. Jego całkowity koszt wyniósł 61,6 mln zł.

Realizacja projektu umożliwiła zachowanie historycznego budynku – byłej obozowej rzeźni i mleczarni - i udostępnienie go odwiedzającym. Budynek został wybudowany w latach 1941-43 w bezpośrednim sąsiedztwie niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. W efekcie inwestycji poszerzona została trasa zwiedzania Miejsca Pamięci Auschwitz. Z budynku rzeźni i mleczarni odwiedzający przejdą na teren byłego obozu zrealizowanym w ramach projektu przejściem podziemnym, zaś po zakończeniu zwiedzania powrócą odrębnym przejściem. Jest to niezwykle istotne z perspektywy emocjonalnego aspektu zwiedzania tak szczególnego miejsca.

Projekt objął także salę kinową Muzeum oraz obiekt służący obsłudze grup wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Utworzone zostały m.in. punkt informacji o więźniach KL Auschwitz, historii byłego obozu oraz o zasobach muzealnych, a także księgarnia. Cała infrastruktura jest w pełni dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, a na trasie zwiedzania znajduje się makieta i tablica dotykowa w alfabecie Braille'a. W sali kinowej Muzeum odwiedzający mogą obejrzeć film mówiący o wyjątkowym znaczeniu wizyty w autentycznej poobozowej przestrzeni. Prezentowany w 16 językach obraz jest wstępem do zwiedzania Miejsca Pamięci.

Źródło: gov.pl